Beşinci Nota
İçerikler
-
"Avrupa fünunu ve medeniyeti, Eski Said’in fikrinde bir derece yerleştiği" konusunu nasıl anlayabiliriz?
-
"Seyahat-ı kalbiyede, emraz-ı kalbiyeye inkılap ederek ziyade müşkilata medar olduğundan,.." Açıklar mısınız; pozitif bilimler Üstad'a zarar mı vermiş, neden "emraz-ı kalbiye" denilmiş?
-
"Yeni Said zihnini silkeleyip, muzahraf felsefeyi ve sefih medeniyeti atmak isterken, kendi ruhunda Avrupa’nın lehinde şehadet eden hissiyat-ı nefsaniyeyi susturmak için..." İzah eder misiniz?
-
"İsevilik din-i hakikisinden aldığı feyizle hayat-ı içtimaiye-i beşeriyeye nafi sanatları ve adalet ve hakkaniyete hizmet eden fünunları takip eden birinci Avrupa" ifadesini izah eder misiniz?
-
"Dalaletli bir felsefe" ne demektir?
-
"Musibetzede olmuş ve azaba düşmüş bir adamın, cismiyle zahirî bir surette, aldatıcı bir ziynet ve servet içinde bulunmasıyla saadeti mümkün olabilir mi?" İzahı nasıldır?
-
"Cüz’î bir emirden meyus olması ve vehmî bir emelden ümidi kesilmesi ve ehemmiyetsiz bir işten inkisar-ı hayale uğraması..." Cüzî emir, vehmî emel, ehemmiyetsiz iş ne olabilir?
-
"Kalbinin en derin köşelerinde ve ruhunun ta esasında dalalet darbesini yiyen ve o dalalet cihetiyle bütün emelleri inkıtaa uğrayan..." İzah eder misiniz?
-
"Acaba, zâil, yalancı bir cennette cismi bulunan ve kalbi, ruhu cehennemde azap çeken bir insana mesut denilebilir mi?" İzah eder misiniz?
-
"Ey beşerin nefs-i emmaresi! Bu temsile bak, beşeri nereye sevk ettiğini bil. Mesela bizim önümüzde iki yol var..." Devamıyla izah eder misiniz?
-
"Ya insaniyetten tecerrüt edip ve nihayetsiz vahşeti iltizam ederek öyle bir kalbi taşıyacak ki, kendi selametiyle beraber umumun helaketi onu müteessir etmesin..." Bu iki yolu açar mısınız?
-
"Sefahat ve dalaletle bozulmuş ve İsevi dininden uzaklaşmış Avrupa!" ne demektir?
-
"Senin bu ilacın senin başını yesin ve yiyecek." deniyor. Buradaki "yiyecek" kelimesi neye işarettir?
-
"Acemi nefer" tabirinden ne anlamalıyız?
-
"Ben padişahın askeriyim, onun hizmetindeyim. Sonra onun yanına gideceğim. Siz neci oluyorsunuz? Eğer onun izin ve rızasıyla gelmişseniz, göz ve başüstüne geldiniz.." Ne demektir?
-
"İkinci yolun seferinde, tevellüdat namında, sevinç ve şenlikle bir tahşidat ve sevkiyat-ı askeriye vardır ve vefiyat namında sürur ve mızıka ile terhisat-ı askeriye görünüyorlar." İzah eder misiniz?
-
" 'Hayat bir cidaldir.' diye, ahmakane hükmetmişsin." cümlesini nasıl anlamalıyız?
-
"Belki o imdat ve o koşmak, Kerim bir Rabb'in emriyle bir teavündür." cümlesini açıklar mısınız?
-
"Seni bu hataya atıp bu vartaya düşüren, bir gözlü dehândır." Bir gözlü deha ne demektir?
-
"Zerre gibi bir iktidar, ince tel gibi bir ihtiyar, zail lema gibi bir şuur..." ifadelerini izah eder misiniz?
-
"Musibete giriftar olduğu zaman, sağır, kör esbaptan başka derdine derman beklemiyor. وَمَا دُعَاۤءُ الْكَافِرِينَ اِلاَّ فِى ضَلاَلٍ sırrına mazhar oluyor." Ayetin manasıyla izah eder misiniz?
-
"O sıkıntılı, zulümlü ve zulmetli geceye ısındırmak için yalancı, muvakkat lambalarla tenvir ettin. O lambalar sürurla beşerin yüzüne tebessüm etmiyorlar..." İzah eder misiniz?
-
"Gaye-i himmeti hevesat-ı nefsaniyeyi tatmin ve hamiyet ve fedakârlık perdesi altında kendi menfaat-i nefsini arayan ve hırs ve gururunu teskin etmeye çalışan bir dessastır." İzah eder misiniz?
-
"Kur’an’ın halis ve tam şakirdi ise, bir abddir. Azam-ı mahlukata karşı da ubudiyete tenezzül etmez ve cennet gibi en büyük ve azam bir menfaati gaye-i ubudiyet yapmaz." İzah eder misiniz?
-
"Hem fakirdir. Fakat onun Malik-i Kerimi ona ileride iddihar ettiği mükafatla bir fakir-i müstağnidir." Kur'an şakirdine neden fakir denmiş?
-
"Kur’an hakiki bir şakirdine cennet-i ebediyeyi dahi gaye-i maksat yaptırmadığı halde..." İzah eder misiniz? Kur’an cennetin gaye yapılmamasını hangi ayeti ile talim ediyor?
-
"Felsefenin şakirdi, kendi nefsi için kardeşinden kaçar, onun aleyhinde dava açar..." Buna örnek verir misiniz?
-
"Doksan dokuz taneli tesbihe bedel doksan dokuz esma-i ilahiyenin cilvelerini gösteren doksan dokuz âlemlerin zerratını birer tesbih taneleri olarak şakirdlerinin ellerine verir." İzah eder misiniz?
-
"Kur'an, kendi şakirdlerinin ruhuna öyle bir inbisat ve ulviyet verir... 'Evradlarınızı bununla okuyunuz.' der." Hangi ayette der?
-
"Kur’an’ın tilmizlerinden Şah-ı Geylanî, Rufaî, Şazelî (r.a.) gibi şakirtleri, virdlerini okudukları vakit dinle, bak! Ellerinde silsile-i zerratı, katarat adetlerini,.." İzah eder misiniz?
-
"Cenneti zikir ve virdine gaye olmakta az gördüğü hâlde, kendi nefsini Cenab-ı Hakk'ın edna bir mahlukunun üstünde büyük tutmuyor." İzah eder misiniz?
-
"Nihayet izzet içinde nihayet tevazuu cem ediyor." İzah eder misiniz?
-
"Ben malikimin hizmetindeyim. Ey musibet! Eğer onun izin ve rızasıyla geldinse merhaba, safa geldin..." Devamıyla izah eder misiniz?
-
"Benim takatim yettikçe, emin olmayana, Mâlikimin emanetini teslim etmem." cümlesini izah eder misiniz; tecrübe suretinde emir almış bir sebep nasıl emin olmayabilir?
-
"Hidayet ve dalalette insanların dereceleri mutefavittir, gafletin mertebeleri muhteliftir." cümlesini izah eder misiniz?
-
"Gaflet, hissi iptal ediyor." cümlesini nasıl anlamalıyız?
-
"Fakat hassasiyet-i ilmiyenin tezayüdüyle ve her gün otuz bin cenazeyi gösteren mevtin iktizasıyla o gaflet perdesi parçalanıyor." cümlesini izah eder misiniz?
-
"Ey bu vatan gençleri! Frenkleri taklide çalışmayınız. Âyâ, Avrupa'nın size ettikleri hadsiz zulüm ve adavetten sonra, hangi akılla onların sefahat ve batıl efkârlarına ittiba edip emniyet ediyorsunuz?" İzah eder misiniz?