21-22. âyetin tefsiri
İçerikler
-
"Akaidî ve imanî hükümleri kavî ve sabit kılmakla meleke haline getiren ancak ibadettir." Neden meleke ifadesi kullanılmış?
-
"Allah’ın emirlerini yapmaktan ve nehiylerinden sakınmaktan ibaret olan ibadetle, vicdanî ve aklî olan imanî hükümler terbiye ve takviye edilmezse, eserleri ve tesirleri zayıf kalır." Ne demektir?
-
"İbadet, dünya ve âhiret saadetlerine vesile olduğu gibi, maaş ve maâde, yani dünya ve âhiret işlerini tanzime sebeptir.." İzah eder misiniz?
-
"İbadetin dünya saadetine vesile" olduğu izah ediliyor. Halbuki ibadetinden dolayı insanlar işkenceye maruz kalıyor, ya da dünyevî zevklerden feragat ediyorlar. Ne dersiniz?
-
"Tecavüzleri önlemek için, cemaat-i insaniye, çalışmalarının semerelerini mübadele etmekte adalete muhtaçtır... Öyle bir kanun, ancak şeriattır." Ne demektir?
-
"Her ferdin aklı, adaleti idrakten âciz olduğundan, küllî bir akla ihtiyaç vardır ki, ferdler, o küllî akıldan istifade etsinler. Öyle küllî bir akıl da ancak kanun şeklinde olur." İzah eder misiniz?
-
"Cenâb-ı Hakk'ın emirlerine ve nehiylerine itaat ve inkıyadı tesis ve temin etmek için, Sâniin azametini zihinlerde tesbit etmeye ihtiyaç vardır." İzah eder misiniz?
-
"İmanî hükümlerin takviye ve inkişaf ettirilmesi, ancak tekrar ile teceddüd eden ibadetle olur." İzah eder misiniz?
-
"İbadet, fikirleri Sâni-i Hakîme çevirttirmek içindir..." İbadetin; itaat, inkıyad, hikmetin ortaya çıkması ile münasebeti nedir?
-
"Hikmet ise, kâinat sahifelerinde parlayan san’at nakışlarıyla tebarüz eder." ifadesini misallerle izah eder misiniz?
-
"İnsan santral gibi, bütün hilkatın nizamlarına ve fıtratın kanunlarına ve kâinattaki nevamis-i İlahiyenin şualarına bir merkezdir." İzah eder misiniz?
-
"Tabakat-ı âlemde deveran eden dolapların hareketlerine muhalefetle o dolapların çarkları altında ezilmesin." Dolap ifadesi ne manada kullanılmıştır?
-
"Bir fert, heyet-i içtimaiyede çok mertebelerle nisbet peyda eder ve alâkadar olur. Bilhassa ahkâm-ı diniye ve mesalih-i umumiye hususunda, bir fert, bir nevi hükmüne geçer." İzah eder misiniz?
-
"Hukuklar, haysiyetler, irşadlar, tâlimler, ıslahlar gibi vazifeler, bir şahsa yüklenir. Emri imtisal, nevâhîden içtinap eden o şahıs olmasa, o vazifeler tamamen pâyimâl olur." İzah eder misiniz?
-
"İnsanın o yüksek ruhunu inbisat ettiren, ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"İstidatlarını inkişaf ettiren, ibadettir." Bu nasıl oluyor, ibadet etmeyenlerin kabiliyetleri inkişaf etmiyor mu?
-
"Meyillerini temyiz ve tenzih ettiren, ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"Emellerini tahakkuk ettiren, ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"Fikirlerini tevsi’ ve intizam altına alan, ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"Şeheviye ve gadabiye kuvvelerini had altına alan, ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"Zahirî ve bâtınî uzuvlarını ve duygularını kirleten tabiat paslarını izale eden, ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"İnsanı, mukadder olan kemalatına yetiştiren ibadettir." İzah eder misiniz?
-
"Abd ile mabud arasında en yüksek ve en latif olan nisbet, ancak ibadettir. Evet kemalat-ı beşeriyenin en yükseği, şu nisbet ve münasebettir." İzah eder misiniz?
-
"İbadetin ruhu, ihlâstır." İzah eder misiniz?
-
"Bütün maslahatların, hikmetlerin, faydaların, menfaatlerin menşei, bu nizamdır." İzah eder misiniz?
-
"Nev-i beşerin havassı hükmünde olan fünun" Ne demektir?
-
"Nizamı olmayanın, külliyeti olamaz." Ne demektir, günlük hayatımızda nasıl tatbik edebiliriz?
-
"Her bir fen nurlu bir burhan olup, mevcudatın silsilelerinde salkımlar gibi asılıp sallanan maslahat semerelerini ... göstermekle Sâni’in kast ve hikmetini ilan ediyorlar." İzah eder misiniz?
-
"Ey arkadaş! O nizamı bulmak için umum kâinatı araştırmaktansa, şu misale dikkat et, matlubun hasıl olur." İzah eder misiniz?
-
"Kuvve-i câzibeyle kuvve-i dâfianın inkısama kabiliyeti olmayan bir cüz’de birlikte içtimaları iltizam edilmiştir." İzah eder misiniz; çekme ve itme kuvveti, atomda bir arada bulunabilir mi?
-
"Cenâb-ı Hak, hususî eserlerine menşe ve kendisine lâyık kemâlâtına mehaz olmak üzere her ferde ve her nev’e has ve müstakil bir vücut vermiştir..." İzah eder misiniz?
-
"Âlemde görünen şu tagayyür ve tebeddül ile bir kısım eşyanın hudusu, yani yeni vücuda geldiği de gözle görünüyor. Bir kısmının da hudusu, zaruret-i akliye ile sabittir..." İzah eder misiniz?
-
"Neviler için birer 'Âdem' ve birer evvel-baba lâzımdır." Herhangi bir türün Âdem babası yaratılıyor mu? Yoksa bu yaratılış şekli son bulmuş mudur?
-
"İki nev'den doğan nev', alel'ekser ya akîmdir veya nesli inkıtaa uğrar." İzah eder misiniz?
-
"Şuursuz, ihtiyarsız, camid, basit olan esbab-ı tabiiyenin bütün akılları hayrette bırakan o enva silsilelerinin icadına kabiliyeti olduğu daire-i imkândan hariçtir." Anlamak zor, izah eder misiniz?
-
"Pek ince âsâr-ı san’atından ve pek yüksek acaib-i kudretinden sarf-ı nazar ederek yalnız tabiat denilen şu âsâr ve esbabdan en zahir olan in’ikâs ve irtisam keyfiyetine bak..." İzah eder misiniz?
-
"İnsan sathî ve gayr-ı kasdî bir nazarla bâtıl ve muhal bir şeye baktığında hakiki illetini bulamadığı takdirde, çâr-nâçâr sıhhatine veya inkârına kail olmakla..." İzah eder misiniz?
-
"Tabiat dedikleri şey, bir matbaadır, tâbi’ değildir. Tâbi’, ancak kudrettir. Kanundur, kuvvet değildir. Kuvvet, ancak kudrettedir." İzah eder misiniz?
-
"Şeriat ile devlet nizamı, makul ve itibarî emirlerden oldukları gibi, tabiat dahi itibarî bir emir olup, hilkatte, yani yaratılışta cari olan âdetullahtan ibarettir." İzah eder misiniz?
-
"Tabiat, Allah'ın san'atı ve şeriat-ı fıtriyesidir. Nevamis ise, onun mes'eleleridir. Kuva dahi, o mes'elelerin hükümleridir." İzah eder misiniz?
-
"Âlemde ve masnuatta bulunan kemalat, tamamıyla Saniin kemalinden tecelli eden gölgeden muktebestir." Mahlûkat isimlerinin gölgesi ise, Allah'ın yaratılan hiçbir şeye benzememesini izah eder misiniz?
-
"Noksaniyet, maddiyatın mahiyetlerindeki istidadın kılletinden ileri gelir." İstidadı veren Allah olduğuna göre; kusur -hâşâ- Allah'a rücu etmez mi?
-
"Sâni-i Kadîm-i Ezelî, kâinatın ihtiva ettiği eşyanın cismiyet, cihetiyet, tagayyür, temekkün gibi istilzam ettikleri levazım ve evsaftan berî ve münezzehtir." İzah eder misiniz?
-
"Îcab, mûcibin vücuduna bürhandır." ne demektir?
-
"İşte her bir zerre, müstakillen, kendi başıyla Saniin vücuduna delalet ettiği gibi, küçük-büyük herhangi bir teşekküle girerse..." İzah eder misiniz?
-
"Kur’an-ı Kerim, birincisi müttaki müminler, ikincisi inatlı kafirler, üçüncüsü ikiyüzlü münafıklar..." Günahkar ve fasık Müslümanlar hangi grupta yer alıyor?
-
"Sâmilerin o meyillerini tatmin etmekle makamın iktizası üzerine Kur'ân-ı Kerim, onları sâmilerin huzuruna götürüp kendilerine hitap ile tevcih-i kelâm etmiştir." İzah eder misiniz?
-
"Münafıklara nazaran, ihlasa emirdir." Münafığın tek eksiği ihlas mı, aslında önce iman etmeye muhtaç değiller mi?
-
"Mâbudun vücuduna üç türlü delil vardır: Âfakî, Nefsî, Usulî." İzah eder misiniz?
-
"İnsanlar ilk yaratılışında ibadete istidatlı ve takvaya kabiliyetli olarak yaratılmışlardır." İbadet ve takva münasebetini nasıl anlamalıyız?
-
"Tesir-i hakikînin esbaba verilmesi bir nevi şirktir." Onun yüzünden oldu; gibi ifadeleri kullanmak şirke götürür mü?
-
"İbadet, şükürdür. Şükür, Mün’ime edilir; yani nimetleri veren zata şükretmek vaciptir." İzah eder misiniz?
-
"İnsanlara ibadetlerin teklifinden hasıl olan meşakkatin, hitab-ı İlahiye mazhariyetten neş'et eden zevk ve lezzetle tahfif edilmesidir." İzah eder misiniz?
-
"Kalbiyle teslim ve inkıyada, aklıyla iman ve tevhide, kalıbıyla amel ve ibadete mükelleftir." İman mahalli akıl mı kalp mi?
-
"Tevessümü ifade eden اَىُّ kelimesi, hitabın umum kâinata şâmil olup, yalnız farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir." İzah eder misiniz?
-
"Farz-ı kifaye suretiyle haml-i emanete ve ibadete insanların tahsis edilmiş olduklarına işarettir." İzah eder misiniz?
-
"Öyle ise ibadette insanların kusurları umum kâinata tecavüzdür." cümlesini nasıl anlayabiliriz?
-
"نَاسْ aslında nisyandan alınmış bir ism-i fâildir." izah eder misiniz, nasıl bu şekle girmiş?
-
"Sizin o misâkı terk etmeniz, amden değil; belki sehiv ve nisyandan ileri gelmiştir." İzah eder misiniz?
-
"Binaenaleyh, burada رَبِّ kelimesinin اَلَّذِى ile vasıflandırılması Cenâb-ı Hakkın marifeti, hakikatiyle olmayıp ancak ef’âl ve âsârıyla olduğuna işarettir." izah eder misiniz?
-
"İbadet yaratılışın ücreti ve neticesidir. Bu itibarla sevap ibadetin ücreti olmayıp, ancak Cenab-ı Hakk'ın kereminden olduğuna işarettir." İzah eder misiniz?
-
"İnsanları ibadet teçhizatıyla mücehhez olduklarını gördüğünüzden onlardan takvayı reca ve intizar edebilirsiniz." İzah eder misiniz?
-
"Takvâ, tabakat-ı mezkûrenin ibadetlerine terettüb ettiğinden, takvânın bütün kısımlarına, mertebelerine de şâmildir." İzah eder misiniz?
-
"Sıfatlar da mümkinattan oldukları cihetle, Sânie delâlet ettiklerine işarettir... Gayr-ı mütenâhi ahval ve keyfiyetleri kabul etmekte müsavidirler..." İzah eder misiniz?
-
"Arzın tefrişine sebep, yani vesile, insandır. Bu misafirhanedeki ziyafet onun namına verildi. Fakat istifade, insanlara mahsus ve münhasır değildir." İzah eder misiniz?
-
"Zahire bakılırsa insan bir zerre hükmündedir... İnsanın taşıdığı ruha, kafasına taktığı akla, kalbinde beslediği istidatlara nazaran bu âlem-i şehadet dardır, istiab edemez." İzah eder misiniz?
-
"Nasılki bir küllî bütün cüz'iyatında mevcud olduğu halde, ne o küllîde tecezzi ve inkısam olur ve ne de cüz'iyatında müzahame ve müdafaa olur." İzah eder misiniz?
-
"Yalnız insanın indallah kerameti olduğu için" Ne demektir, buradaki kerameti nasıl anlayabiliriz?
-
"Yağmurların sema cirminden değil. Sema cihetinden geldiğine işarettir." İzah eder misiniz?
-
"Yağmur suyunun acib bir su olup, nizamı garip, imtizâcât-ı kimyeviyesi size meçhul olduğuna işarettir." Su, hidrojen ve oksijenin imtizacından meydana gelmiyor mu, ne dersiniz?
-
"Semeratın ihracı, yağmurun inzali akabinde bir müddet ara vermeden husule gelmesi lâzımdır. Halbuki ihraç ile inzal arasında hayli bir zaman vardır." İzah eder misiniz?
-
"مِنَ الثَّمَرَاتِ’deki مِنْ beyan ile karışık ibtidayı ifade eder. Bu itibarla اَخْرَجَ’ye mef’ul olamaz, ancak sâmi’in fehmine göre tayin edilen mef’ul-ü mukadderdir." Ne demektir?
-
"Allah’ın daima hâzır olduğunu düşünmek lüzumuna ve nehyin menşei, şerikin Allah için yapılışı olduğuna işarettir." Ne demektir?
-
"Cenab-ı Hakk'a yapılan misil, onun zıddı olur. Bir şey hem zıd, hem misil olamaz ve bir şeyin zıddı, ona misil olamaz." Bu nasıl oluyor, her şey için geçerli mi?
-
"İslamiyet’in menşei ilim, esası akıl olduğuna işaret eder." İzah eder misiniz? Kur'an ve İslamiyet'in emirlerinin bütünü akıl ve mantığa uygundur denilebilir mi?
-
"İslâmiyetin, hakikati kabul ve safsatalı evhamı reddetmek şânındandır." İzah eder misiniz?