On Birinci Söz
İçerikler
-
On Birinci Söz’ün başında zikredilen sûrede "hikmet-i âlemin tılsımı, insanın hilkatinin muamması ve namaz hakikatinin remizleri" nazara veriliyor mu?
-
On Birinci Söz'deki temsili bir şema halinde izah eder misiniz?
-
"Hakikat-i Salât" nedir, açıklar mısınız?
-
Temsildeki gizli hazinelerden maksat nedir? Bunların gizli kalmasının hikmeti ne olabilir?
-
"Sanayi-i garibedeki mahareti, fünun-u acibedeki marifeti ve ulûm-u bediaya ilim ve ıttılaı" nasıl anlamalıyız. Birer misalle farklarını izah edebilir misiniz?
-
Her cemal ve kemal sahibinin, cemal ve kemalini görmek ve göstermek istemesi sırrını; Cenâb-ı Hak ve insanlar açısından değerlendirir misiniz? Bu, bir ihtiyaç mı, iradî bir tasarruf mudur?
-
"Cemal ve kemal-i manevî" ne demektir? "Biri bizzat nazar-ı dekaik aşinasıyla, diğeri ise gayrın nazarıyla bakma" hususunu nasıl anlamalıyız?
-
"Her bir taifeye layık bir sofra" tayin edilmesini nasıl anlamalıyız?
-
"Her bir sofranın yüz sanayi-i latifenin eserleriyle vücud bulması" ifadesini açar mısınız?
-
"Aktâr-ı memleketindeki ahali ve raiyyetini seyre, tenezzühe ve ziyafete davet etti.” ifadesinde; “aktar-ı memleketin ahali ve raiyyeti”nden maksat nedir?
-
Sonra bir Yaver-i Ekrem’ini tarif edici olarak göndermesinde bir şahıs nazara veriliyor. Diğer peygamberler ve mürşidler burada zâhiren ifade edilmiyor. Bu meselenin hikmeti nedir?
-
Saray ve müştemilatının derûnundaki manzum murassa ve mevzun nukuş nazara veriliyor. Acaba derunundaki vaziyet ile zahirdeki muamelat farklı mı cereyan ediyor?
-
Yaver-i Ekrem işitilmese ve bilinmese dahi, insanların bu incelikleri düşünmeleri ve muhakeme etmeleri yaratılışlarının bir gereği değil midir? Aksi halde insan mesul olmaz mı?
-
"Kasrın ustası olan Cenâb-ı Hakk’ın bu sarayı yapmasıyla, kendini ahaliye tanıtması, tezyinatla kendini ahaliye sevdirmesi, ihsanat ile ahaliye muhabbetini izhar etmesi..." İzah eder misiniz?
-
İhsanat ile "muhabbetini" inam ve ikramlarla "şefkat ve merhametini" göstermek ne demektir?
-
İki güruha ayrılan ahalinin, birinci güruhunun mümeyyiz vasfı olarak, “kendini tanımaları” nazara veriliyor. Bunun ehemmiyeti ne olabilir? Zira bu hususiyet öne çıkarılıyor.
-
"Bu Söz’de ele alınan üç konudan birisi hilkat-i insanın muamması olarak nazara veriliyor. İnsanoğlunun yaratılışının bir muamma olmasının imtihan sırrıyla bir alâkası var mıdır?
-
"Onların şu edepli muamele ve vaziyetleri o padişahın hoşuna geldiğinden, onları has ve yüksek ve tavsif edilmez diğer bir saraya davet etti, ihsan etti." cümlesini izah eder misiniz?
-
Her iki güruh için de akıl ve kalp ön plana çıkarılıyor. Önce aklın, daha sonra kalbin nazara verilmesinin hikmeti nedir?
-
İçilmeyen, fakat bazı şeyler için ihzâr edilen iksirler, nelerdir?
-
"Ey benimle bu hikâyeyi dinleyen arkadaş! Elbette anladın ki, o hâkim-i zîşan, bu kasrı şu mezkûr maksatlar için bina etmiştir. Şu maksatların husulü ise iki şeye mütevakkıftır..." İzah eder misiniz?
-
Peygamberlere neden ihtiyaç var; peygamberler olmadan insanlar ilahi kitapları anlayamaz mıydı?
-
"Yaver-i Ekrem’in varlığı ile ahalinin onu dinleyip itaat etmesi" temel gaye olarak gösteriliyor. Bu âlemin; Allah’a bakan veçhesi, en mühim maksat ve gayesi değil mi?
-
On Birinci Söz'deki iki güruhun karşılaştırılmasını şematik usulle yapar mısınız?
-
"Yedi kat semâvât ve arz ve içlerinde olan her şey, kendilerine mahsus lisanlarla o Zâtı takdis edip tesbih ediyorlar." Şerir şeyler nasıl Cenab-ı Allah'ı tesbih ediyor?
-
"Melik-i Kadîr ki, semavat ve arzı altı günde yaratarak arş-ı rububiyetinde de durup,.." Arş-ı rububiyette durmak ne demektir? Semâvat ve arzın altı günde yaratılması meselesini izah eder misiniz?
-
"Kâinat sahifesinde âyâtını yazan ve güneş, ay, yıldızlar emrine musahhar, zîhaşmet ve zîkudret sahibidir." cümlesini izah eder misiniz?
-
"O sarayın menzilleri ise, şu on sekiz bin âlemdir ki, her birisi kendine lâyık bir tarzla tezyin ve tanzim edilmiştir." Buradaki "On sekiz bin âlem" meselesini açar mısınız?
-
On Birinci Söz'de temsilden hakikate geçerken; "Ocak ve matbah ise kalbinde ateş taşıyan..." ifadesi kullanılıyor. Ancak temsilde bu ifade geçmiyor, nasıl anlamalıyız?
-
"Dünya misafirhanesinde cin ve ins ve insanın hizmetkârları olan hayvanlara işarettir." Seyir ve ziyafete davetliler içinde meleklerin olmaması, hayvanatın dâhil edilmesini nasıl yorumlarsınız?
-
Kur’an’ın, "kitab-ı kâinatın âyâtının müfessiri" olmasını izah eder misiniz?
-
On Birinci Söz'deki temsilî hikâye ile hakikatlerin mukayeseli tablosunu yapar mısınız?
-
Zülcenaheyn olan Üstad kimdir ve bu vasıf ne manaya geliyor? Diğer üstadlarda bu vasıf bulunuyor mu?
-
Bahtiyar olan cemaatin kendilerini enva-ı ibadatın fihristesi olan namaz ile vazifeli gördükleri ifade ediliyor. “Namazın diğer ibadetlerin fihristesi olmasını” biraz açar mısınız?
-
Müminlerin kendilerini namaz ile birçok makamat-ı âliye içinde çok latif vazifelerle telebbüs etmeleri, sadece namaz içerisinde mi oluyor? Bu risalede namazın manası nasıl ders veriliyor?
-
"Namazın mütenevvi ezkâr ve harekâtiyle işaret ettiği vezaif ve makamatı mufassalan gördüler." ifadesinde nazara verilen yüksek mânalar herkes için geçerli midir?
-
"Âsâra bakıp, gaibâne muamele sûretinde, saltanat-ı Rububiyetin mehâsinine temâşâger makamında kendilerini gördüklerinden, tekbir ve tesbih vazifesini eda edip ‘Allahu ekber’ dediler." Ne demektir?
-
"Esmâ-i kudsiye-i İlâhiyenin cilveleri olan bedâyiine ve parlak eserlerine dellâllık makamında görünmekle,.." İzah eder misiniz?
-
"Rahmet-i İlahiyenin hazinelerinde iddihar edilen nimetlerini zahir ve batın duygularla tadıp anlamak makamında şükür ve sena vazifesini edaya başladılar." İzah eder misiniz?
-
Esma-i İlâhiyenin definelerindeki cevherlerden maksat nedir? Bu makamdakilerin “tenzih ve medih vazifelerini” yapmaları makam icabı mı? Manevî cihazat ve mizanlar ile mi tartıp bilinebilir?
-
"Mistar-ı kader üzerinde kudret kalemiyle yazılan mektubat-ı Rabbaniye"ye bir iki misal vererek, "tefekkür ve istihsan" vazifelerinin nasıl ifa edildiğini biraz açar mısınız?
-
"Eşyanın yaratılışında ve masnuatın sanatındaki latif incelik ve nazenin güzelliklerden" ne anlamalıyız? Bunları temaşa etmek hususî bir ikram-ı ilahî midir?
-
"Âsâra bakıp gaibane muamele-i ubudiyetle tefekkür vazifesini ifa ederek, Sâni-i Hakîmin muamelesine ve ef’aline bakmak derecesine" çıkmayı nasıl anlamalıyız?
-
"Hâlık-ı Zülcelalin kendi sanatının mucizeleriyle kendini zîşuura tanıttırmasına karşı hayret içinde bir marifet ile mukabele ederek..." İzah eder misiniz?
-
"Rahmân’ın, kendi rahmetinin güzel meyveleriyle kendini sevdirmesine karşı..." Buradaki meyvelere örnek verir misiniz?
-
Mün’im-i Hakiki’nin tatlı nimetleriyle terahhum ve şefkatini göstermesine karşı, şükür ve hamd ile mukabele etmek, mertebelerini nasıl anlamalıyız?
-
"Senin hak şükrünü nasıl eda edebiliriz? Sen öyle şükre lâyık bir meşkûrsun ki, bütün kâinata serilmiş bütün ihsânâtın açık lisan-ı hâlleri, şükür ve senânızı okuyorlar..." İzah eder misiniz?
-
"Âlem çarşısında dizilmiş ve zeminin yüzüne serpilmiş bütün nimetlerin ilânâtıyla hamd ve medhinizi bildiriyorlar." Nimetlerin şükür ve hamdetmesi nasıl oluyor?
-
"Cemal ve kemal ve kibriyasının izharına karşı, Allahu ekber deyip tazim içinde bir acz ile rükua gitmek, mahviyet içinde bir muhabbet ve hayretle secde edip mukabele..." İzah eder misiniz?
-
Cenâb-ı Hakk’ın sanatının harikalarını sergilemesine karşı "Maşallah diyerek takdir etmek, ne güzel yapılmış deyip istihsan ederek, Barekallah diyerek müşahade etmek" Ne demektir?
-
“Geliniz, bakınız,' hayran olarak Hayye ale’l-felâh deyip herkesi şahit tutmakla mukabele ettiler." Bu daveti ‘namaz kılarak felah bulunuz’ diye anlıyorduk, Üstad farklı bir ciheti mi ortaya koyuyor?
-
"Uluhiyetinin izharına karşı; zaaf içinde aczlerini, ihtiyaç içinde fakırlarını ilandan ibaret olan ubudiyet ile ve ubudiyetin hulasası olan namaz ile mukabele ettiler." İzah eder misiniz?
-
"Gûna-gûn ubudiyet vazifeleri ile şu dâr-ı dünya denilen mescid-i kebirinde, farîza-i ömürlerini ve vazife-i hayatlarını edâ edip ahsen-i takvim sûretini aldılar." Ne demektir?
-
"İmanlarına mükâfat olarak saadet-i ebediyeye ve İslâmiyetlerine ücret olarak dâr’üs-selâma..." Cennet ile dârü's-selam arasında bir fark var mıdır?
-
"Emin bir halife-i arz... Göz görmemiş ve kulak işitmemiş ve kalb-i beşere hutur etmemiş... Onlara ebediyet ve bekà verdi." İzah eder misiniz?
-
"Ebedî ve sermedî olan bir cemâlin seyirci müştâkı ve âyinedar âşıkı, elbette bâki kalıp ebede gidecektir." İzah eder misiniz?
-
"Füccar ve eşrar olan diğer güruh ise; haddi büluğ ile şu âlem sarayına girdikleri vakit,..” cümlesinde hadd-i büluğun nazara verilmesinin sebebi nedir?
-
"Ehl-i küfrün, az bir zamanda nihayetsiz cinayet işlemeleri ve nihayetsiz bir azaba müstahak olmaları" ne demektir?
-
"Âyâ, zannediyor musunuz ki, vazife-i hayatınız yalnız terbiye-i medeniye ile güzelce muhafaza-i nefis etmek, ayıp olmasın, batın ve fercin hizmetine mi münhasırdır?" cümlesini izah eder misiniz?
-
"Hayatınızın makinasında dercedilen şu nazik..." Letaif, maneviyat, cevarih, cihazat, âzâ ve âlât için misal verir misiniz?
-
Cenâb-ı Hakk’ın nimetlerinin çeşitlerini ihsas ettirip şükrettirmek ve Esma-i Kudsiye-i İlâhiye’nin bütün tecelliyatının aksamını cihazat vasıtasıyla bildirip tanıttırmak aynı mı?
-
"Bir kağıt içinde bazı şeyler yazılı olarak onun cebine koydu, ticarete gönderdi." Buradaki "kâğıt" nedir?
-
"İnsanın sermayece en âlâ hayvandan elli derece yüksek olduğu halde, en ednasından elli derece aşağı düşmesi..." Mukayeseyi izah eder misiniz? Ayrıca; elli derecelik nisbet neye göredir?
-
On Birinci Söz'de bulunan hayatın gayesi, mahiyeti, sûreti bölümlerinin, Kur'an ayetlerinden mehazları var mıdır; hangi ayetlerdir?
-
"Duygular terazileri ile İlahi nimetleri tartmak ve küllî şükretmek" idrak ve marifet ile mi, yoksa duyguların mizan ve zevkleri ile mi ilgilidir?
-
"Fıtratta vaz'edilen cihazatın anahtarları ile Esma-i Kudsiye-i İlâhi'nin gizli definelerini açmak..." cümlesi ne manaya geliyor?
-
"Senin hayatının gayelerinin icmali dokuz emirdir." Buradaki ikinci ve yedinci gayeler arasındaki fark nedir?
-
"Şu teşhirgâh-ı dünyada mahlukat nazarında esma-i ilâhiyenin garip sanatlarını ve latif cilvelerini bilerek hayatımızla teşhir ve izhar etmemiz..." ne demektir?
-
Lisan-ı hal ve lisan-ı kal ile dergâh-ı rububiyete karşı ubudiyet nasıl ilan edilebilir? Dördüncü emri izah eder misiniz?
-
"Esmâ-i İlahiye’nin cilvelerinin verdikleri letaif-i insaniye murassatı ile bilerek süslenip o Şahid-i Ezelinin nazar-ı şuhud ve işhadına görünmeyi..." Beşinci emri izah eder misiniz?
-
"Zevilhayat olanların, tezahürât-ı hayatiye denilen, Hâlıklarına tahiyyâtları; ve rumûzât-ı hayatiye denilen, Sânilerine tesbihatları; ve semerat..." Altıncı emri izah eder misiniz?
-
"Senin hayatının gayelerinin icmali dokuz emirdir." Buradaki Altıncı ve Sekizinci gayeler arasındaki fark nedir?
-
"Yedincisi: Senin hayatına verilen cüz’î ilim ve kudret ve irade gibi sıfat ve hallerinden küçük nümunelerini vahid-i kıyasî ittihaz ile..." İzah eder misiniz?
-
"Mevcudatın her biri kendine mahsus bir dille Hâlıkının vahdâniyetine ve Sâniinin rububiyetine dair mânevî sözlerini fehmetmektir." Sekizinci emri izah eder misiniz?
-
"Dokuzuncusu: Âcz ve zaafın, fakr ve ihtiyacın ölçüsüyle kudret-i İlahiye ve gınâ-yı Rabbaniyenin derecat-ı tecelliyatını anlamaktır." Dokuzuncu emri izah eder misiniz?
-
"Senin hayatının gayeleri, icmâlen, bunlar gibi emirlerdir. Şimdi kendi hayatının mahiyetine bak ki,.." İzah eder misiniz?
-
Hayatın sûreti ve tarz-ı vazifesinin "bir kelime-i mektube, kudret kalemi ile yazılmış hikmetnüma bir söz" olması ve görünüp, işitilip esmâ-i hüsnâya delâlet etmesi ne demektir?
-
Hayatın, "tecelliyat-ı ehadiyete ve cilve-i samediyete ayinelik etmesini" izah eder misiniz?
-
"Hayatın saadet içindeki kemali ise; hayatın ayinesinde temessül eden Şems-i Ezelînin envarını hissedip sevmektir. O’nun muhabbeti ile kendinden geçmektir..." İzah eder misiniz?
-
"Kalbin gözbebeğinde aks-i nurunu yerleştirmektir." cümlesini izah eder misiniz?
-
Hadisteki; "Ben semavata ve zemine sığmadım, ama bir müminin kalbine sığdım." ifadesini nasıl anlamalıyız?
-
On Birinci Söz'ün sonundaki Farisi hadisin manası ve nazara verilen ayetlerin kısaca meallerini öğrenebilir miyiz?
-
Risalet semasının güneşi ve nübüvvet burcunun ayı ne demektir?