"Madem ben de bu vatanın bir evladıyım, bu vatanın saadetine hizmet etmek benim için farzdır." Buradaki "farz"dan kasıt nedir? Tebliğ anlamındaki farz mı? Bu sadece Üstad'a mı farz, yoksa bütün Müslümanlara mı? Yoksa bu farz vazife, emr-i bi'l-maruf nehy-i ani'l-münker midir? Eğer bu ise Ehl-i sünnet'e göre bu vazife vaciptir; Mu'tezile'ye göre farzdır...

Yazar: Sorularla Risale, 17-2-2017

"Madem ben de bu vatanın bir evladıyım, bu vatanın saadetine hizmet etmek benim için farzdır." Bu cümlede ki farz ifadesi, hem vatana faydalı olmayı ifade ediyor hem dinin bir vecibesi olan tebliği ifade ediyor hem de emir bi'l-ma'rûf nehiy ani'l-münkeri ifade ediyor.

Vatana hizmet etmek her vatanseverin bir görevidir ki, farz bu anlamda vatani bir görevi ifade etmektedir. Askere gitmek farzdır denildiğinde burada ki farz vatani bir görevi ifade eder dini anlamda bir farzı ifade etmez.

“Sizden, hayra çağıran, iyiliği emredip kötülüğü meneden bir topluluk bulunsun. İşte onlar kurtuluşa erenlerdir.” (Âl-i İmrân, 3/104)

Müfessirler genelde bu ayeti değerlendirirken, bu vazifenin şer'î anlamda farz-ı kifaye oluşu üzerinde ısrarla durmuşlardır. Ayette geçen “minküm” tabirindeki min edatının bâziyet anlamından hareketle, söylenen bu hüküm, inanan her bir insanı derin derin düşündürmelidir. Zira günümüzde bu vazifenin farkında, idrakinde ve şuurunda olan kişilerin azlığı herkesin kabullendiği bir gerçektir.

Bazı müfessirler buna ilaveten ayetin yüklemiş olduğu bu sorumluluğu yerine getiren bir topluluk yoksa, iyiliği emretme, kötülüğü menetme vazifesinin farz-ı ayn olduğunu belirtmektedirler. Bu ise mezkur vazifenin namaz, oruç, zekat vb. gibi ferdî mükellefiyetler alanına girdiğini göstermektedir. 

"Emir bi'l-ma'rûf", yani iyiliği emretmek ve "nehiy ani'l-münker" yani kötülükten sakındırmak Mutezile mezhebinin bu esasına göre kişi itikadi ve ameli konularda insanları iyiliğe çağırmalı, iyiliği yaymalı, kötülüğe karşı ise sakındırmalı, uyarmalıdır.

Bu esastan yola çıkarak Mutezile mezhebi mensupları uzun yıllar boyunca birçok farklı görüşten, mezhepten ve inançtan insanla tartışmış, hatta zaman zaman tartışmalara şiddet ve kavga da karışmıştır.

Bu hususta Ehl-i sünnet ile Mutezile arasındaki fark cidal ve usuldür. Ehl-i sünnet marufu emretmek ve münkerden sakındırmak konusunda itidali ve kavl-i leyyini esas alırken, Mutezile ise münakaşa, cidal ve nizaı esas alıyor.

Oysa Üstadımız bu konuda şu fetvayı veriyor:

“Çünkü, mesâil-i imaniyenin münakaşa suretinde bahsi caiz değildir.”(1)

Yoksa iyiliği emretmek ve kötülükten men etmek vazifesi vaciptir. Hanefi ıstılahında vacip farzın yerini tutar.

(1) bk. Mektubat, On İkinci Mektup.

Okunma Sayısı : 175


Pdf Olarak Kaydet

Paylaş |

Yorumlar / Yeni Yorum Ekle

Soru ve cevap hakkında yorumlarınızı, cevaba katkılarınızı ve önerilerinizi bize bu alandan gönderebilirsiniz.
Yorum yazabilmeniz için üye olmanız veya eğer üye iseniz üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Gelen Yorumlar

Nurun fedaisi 17-Şubat-2017 08:16:22

Cevabınız için Allah razı olsun.. Teşekkürler.. Ben de emr-i bi'l-maruf nehy-i ani'l-münker olduğunu düşünüyordum.. Ama okuduğum kitaplarda bu vazifenin vacip olduğunu okuyunca burayı tam olarak anlayamamıştım.. Sadece bu konuyla ilgili bir sorum olacak 《Yoksa iyiliği emretmek ve kötülükten men etmek vazifesi vaciptir. Hanefi ıstılahında vacip farzın yerini tutar. 》demişsiniz de.. Üstad Hazretleri Şafiî Mezhebine tabi.. Üstad Hazretleri Risale-i Nur eserlerinde Şafiî amelî mezhebine ve Eş'âri itikadî mezhebine göre hüküm veriyor.. Meselâ Mektubat'ta geçen Lâ ilahe illallah mücerred olur mu? Sualine verdiği cevap misüllü.. Burada Üstad Hazretleri Şafiî olduğu halde bu hükmü vermenizi anlayamadım.. Burayı da açarsanız sevinirim.. Selam ve dua ile..

Editör 17-Şubat-2017 08:16:22

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Üstadımız genelde Eşari ve Maturudi ekolünü bir mülahaza ediyor. Yani Risale-i Nurun belli bir mezhep ya da ekolü baskın bir şekilde öne çıkardığı doğru değildir. Çünkü Risale-i Nur iman konusunda fetva verme makamındadır taklit makamında değildir. Bazı konularda Şafi ve Eşari öne çıkarken bazı konularda da diğerleri öne çıkabilir. Vacip kavramı Hanefi bir kavramdır mesela. 

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör

Nurun fedaisi 17-Şubat-2017 08:16:22

Doğru diyorsunuz.. Meselâ biz Hanefilerde vitr namazı vacip.. Şafiî Mezhebine göre sünnet.. Kurban kesmek ve hâkeza.. Doğru mu?

Editör 17-Şubat-2017 11:53:53

Cevap

Değerli Kardeşimiz;

Aynen.

Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör