Üye Girişi
Kullanıcı Adı :
Şifre :
Haber Grubu
Mail adresiniz:
(Haftalık e-bülten aboneliği)

Kur'an'ın en küçük sûresine, örneğin İhlas Sûresine neden benzer yapılamamış, bir satır kelam etmek bu kadar mı zor?

Yazar: Şadi EREN ( Prof. Dr.), 22-10-2015

"İşte eğer muaraza mümkün olsaydı acaba hiç mümkün mü idi ki, bir-iki satırla muaraza edip davasını ibtal etmek gibi rahat bir çare varken, en tehlikeli, en müşkilâtlı muharebe tarîkı ihtiyar edilsin?"(1)

Kur’an, onu ilâhî kelâm kabul etmeyenlere meydan okurken, önce bir bütün olarak benzerini getirmelerini istedi. Bundan aciz kaldıklarında, -velev uydurma şeylerle de olsa- on suresinin benzerini yapmalarını söyledi. Bundan da aciz kaldıklarında, herhangi bir suresine nazirede bulunmalarını talep etti.

Kur’an'ın en uzun suresi, kırk sekiz sayfadan meydana gelen Bakara suresidir. En kısa iki suresi ise, Kevser ve İhlâs sureleridir. Her iki sure, birer satırdır.

İşte müşrikler hem Hz. Peygamber (asm) devrinde, hem de daha sonraki dönemlerde uzun surelere nazire yapamadıkları gibi, en kısası birer satır olan surelere de nazire yapamamışlardır.

Benzeri bir durumu kevni âyetlerde görürüz. Mesela, insanlar koca bir fili yapamazlar, küçük bir sineği de yapamazlar. Çünkü sanat itibarıyla ilâhî sanatta büyük küçük ayrımı yoktur. Cismen küçük olanlar, sanat inceliği yönüyle büyüklerden aşağı değillerdir. Hatta daha ileride oldukları bile söylenebilir.

"Evet, o zeki kavim, o siyasî millet ki, bir zaman âlemi, siyasetle idare ettiği halde, en kısa ve rahat ve hafif bir yolu terketsin? En tehlikeli ve bütün mal ve canını belaya atacak uzun bir yolu ihtiyar etsin, hiç kabil midir? Çünkü bir edibleri, birkaç hurufatla muaraza edebilseydi; Kur'an, davasından vazgeçerdi. Onlar da maddî ve manevî helâketten kurtulurlardı. Hâlbuki muharebe gibi dehşetli, uzun bir yolu ihtiyar ettiler."(2)

Kur’an, bir beyan mu'cizesidir. Hamdi Yazır şöyle der:

“Kur'an ile beşer kelâmı arasında fıtrat-san'at farkı vardır.”(3)

Kur'an'ın ifade tarzına dikkatle bakıldığında, ondaki "semâvîlik", "ilâhîlik" özelliği hemen kendini hissettirecektir. İlahi kelâm ile insan kelâmı arasındaki fark, derece farkı olmaktan öte bir mahiyet farkıdır.(4)

Mesela, büyük bir şair ile sıradan bir şair arasında derece farkı söz konusudur; o sıradan şair günün birinde o büyük şairi geçmesi imkân ve ihtimal dâhilindedir. Veya şimdiki şairler o büyük şair derecesine ulaşamasa bile, gelecekte bazıları o dereceye varabilir. Ama -söz gelimi- insan ile kedi arasında mahiyet farkı vardır. Günün birisinde kedinin insan gibi düşünebilmesi, insan gibi işler yapabilmesi tasavvur bile edilemez.

İşte, edib insanların Kur’an derecesinde bir söz söyleyememeleri bu sırdandır. İnsan, topraktan çanak-çömlek yapar, Allah ise aynı topraktan bitkisiyle, hayvanıyla, insanıyla canlılar yaratır.

Elhasıl: Sanat O’nun sanatı, söz de O’nun sözüdür. O’nun sanatından üstün sanat olamaz, O’nun sözünün fevkinde söz söylenemez.

Öyle ki, insanların en güzel konuşanı olan Hz. Peygamber (asm)'in uslûbuyla, Kur'an'ın üslûbunu mukayese edersek, bu gerçek bütün haşmetiyle ortaya çıkacaktır.(5)

Mevlânâ Celâleddin Rûmî, bu gerçeği şöyle dile getirir:

"Kur'an, lisan-ı Peygamberî'den sudur etmekle beraber; her kim ‘Onu Hak söylemedi. Allah kelâmı değildir.’ diyecek olursa, kâfirdir."(6) 

Ağacın dalı rahmet eserleri olan meyvelere vesile olduğu gibi, Rasulûllah (asm)'ın dili de aynı rahmetin tecellisine vasıta olmuştur.

"Demek, muaraza-i bilhuruf mümkün değildi, muhaldi. Onun için muharebe-i bis-süyufa mecbur oldular."(7)

Yani harfleri kullanarak Kur'ana mukabelede bulunmak mümkün değildi, imkânsızdı; onun için kılıçla savaşmaya mecbur oldular.

Bu ibare, Mektubat’ta Cahız’ın sözü olarak nakledilir.(8)

Dipnotlar:

(1) bk. Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule.
(2) bk. age.
(3) bk.  Yazır, I, 12.
(4) bk. Yıldırım, Kur'an İlimlerine Giriş, s. 122.
(5) bk. Salih, s. 34.
(6) bk. Mevlâna, VII, 553.
(7) bk. Sözler, Yirmi Beşinci Söz, Birinci Şule.
(8) Nursi, Mektubat, s. 186.

Okunma Sayısı : 1479


Pdf Olarak Kaydet - Word Olarak Kaydet

Paylaş |

Yorumlar / Yeni Yorum Ekle

Soru ve cevap hakkında yorumlarınızı, cevaba katkılarınızı ve önerilerinizi bize bu alandan gönderebilirsiniz.
Yorum yazabilmeniz için üye olmanız veya eğer üye iseniz üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Gelen Yorumlar

cemdemir 14-Mart-2016 15:22:06

Maşallah çok tatmin edici bir izah olmuş.