Üye Girişi
Kullanıcı Adı :
Şifre :
Haber Grubu
Mail adresiniz:
(Haftalık e-bülten aboneliği)

Sudur teorisinde; alemin zorunlu olarak meydana geldiği, eğer alem sonradan yaratılmışsa, Allah'ın alemi yaratmadan önceki iradesi ile sonraki iradesi arasında fark olacağı, irade sıfatındaki değişiklilik zatında değişikliği akla getireceğinden, Sudur teorisini bazı İslam filozofları da söylemişler. Bu konuda Risalelerde bilgi var mıdır?

Yazar: Sorularla Risale, 10-9-2012

Sudur; bir şeyin Allah’tan iradesiz ve zorunlu olarak meydana çıkmasıdır ki, burada hem Allah’ın irade sıfatı inkar ediliyor, hem de Allah sebeplere muhtaç gibi gösteriliyor. Risale-i Nurların yüzlerce parçası; Allah’ın varlığı ile beraber ezeli ve ebedi sıfatlarını da beraberinde ispat ediyor. O risalelerin hepsi bu nazariyenin batıllığını kati bir şekilde ilan ve izhar ediyor demektir. Üstad Hazretleri bu teori hakkında şu ifadeleri kullanıyor:

"'Birden bir sudur eder.'; yani 'Bir zattan bizzat birtek sudur edebilir. Sair şeyler, vasıtalar vasıtasıyla ondan sudur eder.' diye, Ganiyy-i ale'l-Itlak ve Kadîr-i Mutlakı âciz vesaite muhtaç göstererek, bütün esbaba ve vesaite, rububiyette bir nevi şirket verip, Hâlık-ı Zülcelâle 'akl-ı evvel' namında bir mahlûku verip âdeta sair mülkünü esbaba ve vesaite taksim ederek bir şirk-i azîme yol açan şirk-âlûd ve dalâlet-pîşe o felsefenin düsturu nerede? Hükemanın yüksek kısmı olan işrakıyyun böyle halt etseler, maddiyyun, tabiiyyun gibi aşağı kısımları ne kadar halt edeceklerini kıyas edebilirsin."(1) 

Ukul-u aşere: Kelime olarak on akıl, ilk akıl, hılkî ve cibilli olan akıl demektir. Bir kısım eski ve sapık felsefecilere ve hususan İşrakıyyuna göre; teselsül tâbiri ile müessiriyetini iddia ettikleri sebeblerden birincisidir. Bunun neticesi şirke gider.

Bunlara göre akl-ı evvel Allah'ın mahluku olup ve bundan ikinci akıl, ikincisinden üçüncü akıl... ve böylece "Ukul-ü Aşere" dedikleri birbirinden türeyen on akıl varlığı tevehhüm ederek dalâlete gitmişler. Bunların iddiasına göre ilk sebep olan Allah, kesret alemi olan kainatı bizzat yaratıp idare etmiyor, bu yaratmış olduğu on akıl vesilesi ile idare ediyormuş. İlk akıl yukarıda da izah ettiğimiz sudur teorisi ile Allah’tan çıkmış oluyor. Bu gibi fikirlerin akıl ve mantık ile bağdaşan bir yönü bulunmuyor.

Aristo‘nun felsefi görüşlerini esas alan Farabi’nin iddialarına göre, Allah hiçbir şeyi yoktan yaratmamıştır, hatta hiçbir şeyden haberi olmadığı gibi, herhangi bir şeyin meydana gelmesinde veya gelmemesinde etken de değildir. Zira, bu görüşe göre yaratıklar, istese de istemese de kendisinden “sudur” yani fışkırmak suretiyle varlığa gelmektedir. Allah aynı zamanda kendi zatından başkasını bilmemekte, yani kainatın varlığı konusunda bir bilgisi bulunmamaktadır.

Ayrıca, her şeyin Allah’tan çıkarak meydana geldiğini “sudur” ettiğini söylemekle, her şeyi İlâh kabul etmektedirler. Bu bağlamda “Hululiye” müşriklerin iddia ettikleri şirkin aynısını iddia etmektedirler. Bütün bu iddialar Kur'an’a aykırı ve dolayısıyla İslâm diniyle bağdaşması mümkün olmayan iddialardır.

Allah’ın mutlak irade sahibi olduğuna; bütün kainat ve bu kainat içindeki sayısız tercih ve imkanlar birer vesika ve ispattırlar. Tercih ve imkanlar ortada iken, tercihi yapan ezeli iradeyi inkar etmek akıl karı değildir.

Hem Allah’ın ezeli iradesi ile kainatın arasındaki münasebetin nasıl ve hangi keyfiyet üzerine olduğunu idrakten aciz kalmamız, ezeli iradenin varlığına işaret eden sayısız tercih ve imkanları cerh etmiyor. Allah’ın ezelde irade etmesini zaman ve mekan kaydı ile anlamamız mümkün değildir. Nasıl Allah’ın zat-ı akdesini insan aklı, ihata ile idrak etmekten aciz ise; ezeli iradenin tecelli keyfiyetini de idrakten acizdir.

Bir şeyin varlığını bilmek ile keyfiyetini bilmek farklı şeylerdir. Ezeli iradenin varlığı hakkında sayısız delil varken, nasıl tecelli ettiği keyfiyeti bizce meçhul olabilir. Bu meçhule dayanarak varlığı inkar edilemez.

(1) bk. Sözler, Otuzuncu Söz.

Okunma Sayısı : 3292


Pdf Olarak Kaydet - Word Olarak Kaydet

Paylaş |

Yorumlar / Yeni Yorum Ekle

Soru ve cevap hakkında yorumlarınızı, cevaba katkılarınızı ve önerilerinizi bize bu alandan gönderebilirsiniz.
Yorum yazabilmeniz için üye olmanız veya eğer üye iseniz üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Sonuç

Yorum yok !