"Halbuki, o emr-i itibarî dediğimiz kisb-i insanî, bazan yapmak ve bazan yapmamak,.." Burada geçen "yapmak ve yapmamak" kelimelerini açar mısınız?

Yazar: Sorularla Risale, 09-5-2011

Emri itibari dediğimiz cüzi iradenin en önemli özelliği; kendi kendini yönlendirmesidir. Kararları kendisinin vermesidir. Dışarıdaki etkenler onu istediği gibi kullanamaz.

Yani iki tane kalem var ortada; birisi altından yapılmış bir dolma kalem, diğeri ise tahtadan bir kurşun kalem. Normal şartlarda kişinin dolma kalemi tercih etmesi lazımdır. Ancak irade dediğimiz mekanizma, dolma kalemi tercih etmeye mahkum değildir. İsterse kurşun kalemi de tercih edebilir.

Eğer böyle olmazsa, iradenin mesuliyeti ortadan kalkar. İrade diyecek ki; evet ben varım ama hür değilim. Başkası beni yönlendiriyor, öyle ise mesul değilim. İlmi kelam uleması iradeyi hür bir özellik sahibi olarak  tanımlar ve meseleleri bunun üzerine bina eder. İşte "bazen yapmak bazen yapmamak" bu gerçeği ifade eden bir formüldür.

İnsan günlük hayatında bu yapmak ve yapmamanın yüzlerce tatbikini hayatında görüyor. Pazara gidiyoruz, yan yana iki tezgah var. İkisinde de elma satılıyor, cinsleri aynı, fiyatları aynı, hatta görüntüsü bile aynı, ama biz birisinden alıp afiyetle yiyoruz. Aldığımız tezgah yapmak iken, almadığımız tezgah yapmamak oluyor. Bu da bizim hem irademizi hem de irademizin hür olduğunu gösteriyor.

Bu bahis ilmi bir bahis olup iradenin çalışma mekanizmasını ifade ediyor. Günlük ve pratik hayatta zaten biz vicdanen bir iradenin olduğunu hissediyoruz. Lakin akıl da bu konuda ilmi bir izah istiyor ki, mutmain olsun. İşte bu bahsi bu mülahaza ile değerlendirmek gerekir. Yoksa bu meseleleri bilimsel ve fiziki bir şekilde göstermek kabil değildir. Radyoyu açıp içinde ne var ne yok bakabiliriz, ama irade böyle açılıp içine bakılacak fiziki özelliğe sahip bir şey değildir.

Okunma Sayısı : 1336


Pdf Olarak Kaydet

Paylaş |

Yorumlar / Yeni Yorum Ekle

Soru ve cevap hakkında yorumlarınızı, cevaba katkılarınızı ve önerilerinizi bize bu alandan gönderebilirsiniz.
Yorum yazabilmeniz için üye olmanız veya eğer üye iseniz üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Sonuç

Yorum yok !