Üye Girişi
Kullanıcı Adı :
Şifre :
Haber Grubu
Mail adresiniz:
(Haftalık e-bülten aboneliği)


"Meselâ iğne gibi bir balık, balina balığı gibi o mahiyet-i mücerredeye mâliktir. Bir mikrop, bir gergedan gibi, mahiyet-i hayvaniyeyi taşıyor." İzahı nasıldır? Bir de iğne balığıyla balina balığı misalinin, taşahhusattan mücerret mahiyetle ilişkisi nedir?

Yazar: Sorularla Risale, 23-2-2011

"Beşinci temsil: Tecerrüd sırrıdır. Meselâ, teşahhusattan mücerred bir mahiyet, bütün cüz'iyâtına, en küçüğünden en büyüğüne, tenakus etmeden, tecezzî etmeden bir bakar, girer. Teşahhusât-ı zâhiriye cihetindeki hususiyetler müdahale edip şaşırtmaz. O mahiyet-i mücerredin nazarını tağyir etmez. Meselâ iğne gibi bir balık, balina balığı gibi o mahiyet-i mücerredeye mâliktir. Bir mikrop, bir gergedan gibi, mahiyet-i hayvaniyeyi taşıyor."(1)

Allah’ın mahiyeti hiçbir mahiyete benzemez. Allah kainat cinsinden değildir. Maddeden mücerret ve mahiyeti müberradır. Böyle olunca, kainat içindeki hiçbir kayıt ve engel Allah’a tesir edip Onu kayıt altına alamaz.

Nasıl ki, rütbesi eşit ve aynı sınıftan olan askerler birbirlerine vaziyet verip birbirlerine tesir edemezler. Ama onların rütbe ve sınıfından farklı ve bir üstte olan bir subay, rahatlıkla onlara vaziyet verip onları emri doğrultusunda hareket ettirebilir. Buradaki subayın o askerleri istediği gibi şekillendirmesi ve zorluklarla karşılaşmaması, mahiyet farklılığına bir örnektir.

Mesela, güneş maddi ve kainat cinsinden olmasından dolayı maddi kayıt ve engellerin tesiri altındadır, bu yüzden kendi gibi maddi olan şeylere tesir edip tasarruf edemez. Tıpkı aynı sınıfta ve rütbede olan askerlerin birbirlerine tesir edemeyip tasarrufta bulunamamaları gibi.

 Kur’an’ın en önemli esaslarından olan tenzih, Allah’ın mekan ve zaman kaydından münezzeh ve mukaddes olduğuna işaret eder. Mekan ve zaman kaydı içinde olan bir şey, sadece olduğu yer ve mekan içinde hapis olmuştur. Halbuki o kayıtlı olduğu zaman ve mekanın dışında  milyarlarca mekanlar vardır. O zaman o şey milyarlarca mekanda yoktur. Öyle ise nasıl olur da olmadığı ve bulunmadığı bir yerde tasarruf ve tedbirde bulunabilir.

Mesela, güneş şu an kendi yerindedir, kendi yerinin dışında milyarlarca yerler var. O halde güneş o milyarlarca yerde hazır ve nazır olmadığı için, o yerlere rablık iddia edemez, uluhiyet davasında bulunamaz.

Allah ise mekan ve zamandan münezzeh ve mücerret olmasından, hiçbir zaman ve mekan içinde inhisar altına girip hapis olamaz. Ancak ve ancak hepsinin üstünde hazır ve nazır bir konumda olur. Böyle olunca her bir mevcudun yanında hazır ve nazır olur, onun teveccühünde ve tasarrufunda bir bölünme bir parçalanma, bir inhisar söz konusu olamaz. Mekan içinde olsa idi, o zaman kayıt ve inhisar  nihayetsiz işleri görmesini engelleyecekti. İşte Allah’ın zaman ve mekandan münezzeh olması  tevhidi destekleyen ve gerektiren zaruri bir önermedir.

Tecerrüt, bir şeyden sıyrılmak ve o şeyden beri ve temiz olmak anlamındadır. Mesela balık olmak bir çok balığa ait vasıf ve kayıtları beraberinde mecburi kılar; balık, yemeden yaşayamaz, suyun dışına çıkamaz, cisim olmasından dolayı aynı anda bir kaç yerde bulunamaz. Bu gibi vasıflar balığın zaruri ve temel vasıflarıdır, büyük küçük fark etmez.

Şimdi bu vasıf ve kayıtlardan tecerrüt etmemiş büyük bir balık ile küçük balık arasında hiçbir fark yoktur. Büyük balık ile küçük balık temel vasıflar ve kayıtlar noktasından eşittir. Böyle olunca, yukarıda asker örneğinde belirttiğimiz gibi, cismin cisme hükmetmesi imkansızdır. Lakin cisimden sıyrılmış mukaddes ve mualla olan sonsuz bir kudret sıfatı cisim üzerinde mutlak bir kolaylıkla tasarruf ve icat etmesi gayet normal ve makuldür. 

Allah’ın Zatı gibi kudreti de kainatın cinsinden değildir. Yani kainatın vasıf ve kayıtlarından mücerret ve mukaddestir. Öyle ise kainatın kendi içindeki engel ve kayıtlar Allah’ın kudret sıfatını bağlamaz. Allah’ın sonsuz kudretine  küçük balığı yaratmak ve yönetmek ile büyük bir balinayı yaratmak ve yönetmek aynı ve eşittir. 

(1) bk. Sözler, Yirmi Dokuzuncu Söz, İkinci Maksat.

Okunma Sayısı : 2509


Pdf Olarak Kaydet

Paylaş |

Yorumlar / Yeni Yorum Ekle

Soru ve cevap hakkında yorumlarınızı, cevaba katkılarınızı ve önerilerinizi bize bu alandan gönderebilirsiniz.
Yorum yazabilmeniz için üye olmanız veya eğer üye iseniz üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Gelen Yorumlar

Yate06 12-Temmuz-2017 13:01:54

Tecerrüt sırrındaki mahiyet; ukde i hayatı veya ruhun merkezi tasarrufu(melekutiyet) olan emri kanunlar ve iradi cilveler olabilir. 
Bir ağacın tüm çekirdeği ile alakalı olan ve onu idare eden aynı ukdesi; hanesi olan çekirdek ağaç şeklini alınca o ukde de büyümüyor ama her bir dalındaki çiçeklede aynı anda irtibatlı faaliyet gösteriyor. Çünkü; ağaç parçalanmaz bir bütün olduğuna göre ve kökü çiçeğiyle irtibatlı olduğundan tek merkez lazımdır.
Gergedan gibi koca yaratık, mikrop gibi ruhu taşır daha büyük değildir ama trilyonlarca hücreyle alakadardır. Hücreleri ona mani, büyüklüğü ona engel teşkil etmez. 

X